Vay thế chấp bằng tác phẩm nghệ thuật: thị trường 34 đến 40 tỷ USD, nợ xấu tăng ở bên cho vay phi ngân hàng và trái phiếu 900 triệu USD của Sotheby's
Deloitte và ArtTactic ước tính dư nợ cho vay thế chấp bằng nghệ thuật ở mức 33,9 đến 40 tỷ USD năm 2025. Một nửa số bên cho vay phi ngân hàng gặp vỡ nợ trong năm 2024, và tháng 1/2026 Sotheby's bán 900 triệu USD chứng khoán đảm bảo bằng các khoản vay này. Cách thị trường vận hành và rủi ro nằm ở đâu.
Tháng 1/2026, Sotheby's bán 900 triệu USD chứng khoán được đảm bảo bằng các khoản vay mà hãng cấp cho nhà sưu tập với tác phẩm làm tài sản thế chấp. Thương vụ Sotheby's ArtFi Master Trust Series 2026-1 được "đăng ký mua vượt mức đáng kể", nhà đấu giá nói với The Art Newspaper hồi tháng 7. Lần đầu tiên danh mục có cả các khoản vay thế chấp bằng xe sưu tầm.
Quy mô lớn dần trong quá trình phát hành. Ngày 22/1, Asset Securitization Report mô tả đợt phát hành ở mức 600 triệu USD, với xếp hạng sơ bộ của Morningstar DBRS từ AAA cho lớp ưu tiên đến BB cho lớp thấp nhất, thời kỳ quay vòng hai năm và đáo hạn cuối cùng trước ngày 20/6/2033. Thương vụ đầu tiên cùng loại của Sotheby's, 500 triệu USD vào tháng 4/2024, trên thực tế đã khai sinh loại tài sản này.
Đằng sau trái phiếu là một thị trường tín dụng vẫn tăng trưởng khi đấu giá chao đảo. Theo ARTnews ngày 6/1/2026, Art & Finance Report 2025 của Deloitte Private và ArtTactic, ấn bản thứ chín phát hành tháng 11/2025, ước tính dư nợ cho vay thế chấp nghệ thuật năm 2025 từ 33,9 đến 40 tỷ USD, cao hơn gần 12% so với ước tính trước. Theo Bloomberg, con số của Deloitte cho năm 2023 là 29 đến 34 tỷ USD, và năm năm trước đó là 20,3 đến 23,6 tỷ USD.
Vì sao vay thay vì bán? Bán trong thị trường yếu nghĩa là chấp nhận giá thấp hơn và ở nhiều nước phải nộp thuế trên phần lãi. Khoản vay tránh được cả hai. Bức tranh vẫn ở với chủ, thường vẫn treo trên tường, còn chủ có tiền mặt để nộp thuế, góp vốn vào quỹ hoặc mua thêm.
Điều kiện không dễ dãi. Bloomberg đưa tin tháng 8/2024 rằng Bank of America, tự nhận nắm hơn 30% thị trường, thường cho vay tối đa 50% giá trị, yêu cầu bộ sưu tập khoảng 10 triệu USD và khoản vay từ 5 triệu USD, lãi suất thả nổi theo SOFR cộng biên độ, kỳ hạn một đến ba năm. Citigroup ước tính thị phần của mình từ 10% đến 15%.
Rồi đến rủi ro tín dụng, và nó không chia đều. Một nửa số bên cho vay nghệ thuật phi ngân hàng ghi nhận ít nhất một vụ vỡ nợ năm 2024, tăng từ 17% hai năm trước, theo báo cáo của Deloitte và ArtTactic được ARTnews trích dẫn. Các ngân hàng tư nhân không có vụ nào. Ngân hàng cho vay những khách hàng mà họ quản lý cả phần tài sản còn lại nên có thể cơ cấu lại nợ. Bên cho vay chuyên biệt và nhà đấu giá cho vay dựa trên chính món đồ, và khi giá giảm, thứ họ nhận lại là món đồ đó.
Theo The Art Newspaper, Christie's cũng có bộ phận tài chính riêng, thành lập khoảng năm năm trước, cho vay thế chấp bằng tranh, xe hơi, túi xách, đồng hồ và ngày càng nhiều rượu vang. Nhà đấu giá có lợi thế mà ngân hàng không có: nếu khoản vay hỏng, họ có thể bán tài sản thế chấp ngay tại phòng đấu giá của mình.
Cách làm ngược lại là mua mà không vay nợ. Tại Unicorn Art Club, thành viên cam kết vốn cho một họa sĩ và câu lạc bộ mua một tác phẩm qua một pháp nhân riêng, dự kiến thoái vốn sau ba đến bảy năm. Hướng dẫn trong phần nguồn trình bày chi phí và các bước.
Đầu tư có rủi ro mất vốn.
Nguồn
- ARTnews, Defaults on non-bank art loans rise dramatically amid market's struggles, report finds, 6 January 2026
- Deloitte Luxembourg, Art & Finance Report 2025 (9th edition)
- ArtTactic, Deloitte and ArtTactic Art & Finance Report 2025, November 2025
- WealthManagement.com (Bloomberg), The rich can't sell their art, so they're borrowing against it, 16 August 2024
- Asset Securitization Report, Sotheby's makes its securitization debut, raising $500 million, 29 April 2024
- Asset Securitization Report, Sotheby's returns to raise $600 million from a pool of art loans, 22 January 2026
- The Art Newspaper, Christie's and Sotheby's 2026 half year results, 15 July 2026
- Unicorn Art Club, guide: how to invest in blue-chip art through Unicorn Art Club